|
|
ส้มป่อย
![]()
พืชพิเศษในพิธีกรรม สืบทอดกันมา
ในพิธีกรรมต่าง ๆ ของชาวบ้านปางผักหมนั้น มี
ส้มป่อยเข้ามามีบทบาทร่วมด้วย
เพราะส้มป่อยเป็นพืชพิเศษที่ชาวบ้านปางผักหม
มีความเชื่อ
ว่าเป็นพืช ที่มีพลังแห่งความศักดิ์สิทธิ์ เรียกตามภาษาถิ่นว่า
ส้มป่อยเป็นตัวแพ้ สิ่งจัญไร อัปมงคล ชั่วร้าย ( แพ้เป็นภาษาถิ่นหมายถึงชนะ )
และมีคำว่าป่อยหมายถึง ปลดปล่อยสิ่งจัญไร
ทั้งหลาย
ให้หลุดพ้นออกจากชีวิตคนเราอีกประการหนึ่งด้วย
ส้มป่อย
เป็นชื่อไม้เถาเนื้อแข็งใบเป็นฝอยคล้ายใบชะอม ใบส้มป่อยมีรสเปรี้ยว ( ส้ม
หมายถึงเปรี้ยว ) ฝักส้มป่อยมี
ลักษณะคล้าย
ฉำฉา แต่ฝักส้มป่อยมีขนาดเล็ก และบางกว่า เมื่อแก่จัดฝักส้มป่อยจะมีสีน้ำตาล
การเก็บฝักส้มป่อยเก็บในช่วงเดือน
มีนาคม ถึงเมษายน
ชาวบ้านปางผักหมนำฝักส้มป่อย
ที่แก่จัดไปตากให้แห้ง เพื่อเก็บไว้ใช้ในพิธีกรรมต่าง ๆ ทั้งพิธีมงคล
และอัปมงคล
ชาวบ้านปางผักหมนำฝักส้มป่อย ไปผิงไฟพอให้สุข
( ภาษาคำเมืองเรียกว่า จี่ฝักส้มป่อย ) แล้วนำไปแช่ในน้ำ ทำให้น้ำ
มีสีเหลืองอ่อน ๆ
เรียกว่า น้ำส้มป่อย เพื่อใช้ประกอบพิธีกรรม เช่น ในพิธีสงฆ์
เมื่อมีการประพรมน้ำมนต์
นอกจากนี้ยังมีความเชื่อว่า
ถ้าไปป่าช้า เพื่อร่วมพิธีเผาศพผีตายโหง ให้นำฝักส้มป่อยติดตัวไปด้วย
เพื่อสกัดกั้น
วิญญาณ ไม่ให้ไปหลอกไปหลอน หรือตามกลับบ้าน
เชื่อว่าผีตายโหงมีอาถรรพ์ ฝักส้มป่อยช่วยสกัดกั้นอาถรรพ์นั้นได้
|